Dùng MapInfo cả chục năm, chuyển sang QGIS thì việc gì cũng biết làm, chỉ là không biết nút nằm ở đâu. Bài này là bảng tra một-đối-một: tên chức năng quen thuộc bên MapInfo ở cột trái, chỗ tương ứng trong QGIS ở cột phải. Dò theo tên là thấy, không phải học lại từ đầu.
Đây là bài 7, bài cuối trong series Chuyển MapInfo sang QGIS và hệ tọa độ VN-2000.
Giao diện QGIS với lớp lô rừng tô màu theo loại đất loại rừng và lớp ranh xã; thanh trạng thái phía dưới hiện tọa độ, tỷ lệ và mã hệ tọa độ EPSG:5897
Khái niệm và tệp dữ liệu
MapInfo | QGIS | Ghi chú |
Table (bảng) | Layer (lớp) | Mỗi lớp chỉ một loại đối tượng: điểm, đường hoặc vùng |
.TAB / .DAT / .MAP / .ID | .shp (kèm .dbf, .shx, .prj, .cpg) hoặc .gpkg | Cách chuyển: bài Chuyển MapInfo TAB sang Shapefile |
Workspace .WOR | Project .qgz | Lưu bố cục, kiểu hiển thị của các lớp — xem bài Dự án QGIS (.qgz) |
Cosmetic Layer | Temporary Scratch Layer (lớp tạm) | Lớp vẽ nháp, mất khi đóng QGIS nếu không lưu |
Seamless table | Virtual layer, hoặc gộp lớp bằng Merge Vector Layers | — |
Giao diện và xem dữ liệu
MapInfo | QGIS |
Layer Control (Ctrl+L) | Layers Panel (bảng Layers bên trái) |
— (MapInfo không có) | Browser Panel — duyệt ổ đĩa, kéo thả file vào bản đồ |
Info Tool | Identify Features (nút chữ i màu xanh) |
Cửa sổ Browser (xem bảng) | Attribute Table (nhấp phải lớp ▸ Open Attribute Table) |
Bring to Front, thứ tự lớp | Kéo lớp lên xuống trong Layers Panel |
New Map Window | Khung bản đồ chính (map canvas) |
Truy vấn và phân tích
MapInfo | QGIS |
Query ▸ Select | Công cụ Select Features trên thanh công cụ |
Query ▸ SQL Select | Select by Expression |
Chọn đối tượng theo vùng | Select by Location (Processing Toolbox) |
Redistricting | Dissolve (Processing Toolbox) |
Buffer | Buffer (Processing Toolbox) |
Combine Objects | Dissolve, hoặc Merge Selected Features khi đang sửa lớp |
Split | Split Features khi đang sửa lớp |
Update Column | Field Calculator (biểu tượng bàn tính) |
Universal Translator | VN Font & CRS Converter, Chuyển đổi CAD → SHP, hoặc Export ▸ Save Features As… |
Biên tập và chỉnh sửa
MapInfo | QGIS |
Editable, Set Target | Toggle Editing (biểu tượng bút chì) |
Add Node, Reshape | Vertex Tool, kèm Advanced Digitizing khi cần nhập số đo chính xác |
Snap (phím S) | Snapping Toolbar (biểu tượng nam châm) |
Autotrace | Tracing — nút trên Snapping Toolbar |
Boundary Select | Plugin chọn theo ranh giới trong bộ công cụ lâm nghiệp, hoặc Select by Location |
Trình bày và xuất bản đồ
MapInfo | QGIS |
Thematic Map | Symbology: Categorized (theo loại), Graduated (theo khoảng giá trị), Rule-based (theo điều kiện) |
Layout Window | Print Layout (Project ▸ New Print Layout) |
Save Window As (ảnh) | Trong Print Layout: Layout ▸ Export as Image hoặc Export as PDF |
Projection | CRS (mã EPSG) — xem bài Hệ tọa độ VN-2000 trong QGIS |
Ba khác biệt về cách nghĩ
Nắm được bảng trên là làm được việc. Còn ba khác biệt dưới đây là chỗ người chuyển từ MapInfo hay vấp nhất:
- QGIS tách rõ hệ tọa độ của từng lớp và hệ tọa độ của dự án. Lớp khác hệ vẫn chồng đúng lên nhau vì QGIS tự chuyển khi hiển thị. Nhưng lớp khai báo sai hệ thì vẫn lệch, đổi hệ dự án không cứu được — xem bài Vì sao dữ liệu bị lệch trong QGIS.
- QGIS dùng chữ Unicode. Dữ liệu MapInfo cũ gõ TCVN3 hoặc VNI phải đổi bảng mã một lần, nếu không chữ sẽ lỗi ở mọi bước sau — xem bài Chuyển font TCVN3/VNI sang Unicode.
- Nên dùng GeoPackage thay vì nhiều file rời. Một file .gpkg chứa được nhiều lớp, không giới hạn độ dài tên trường như Shapefile, gửi đi không sợ thiếu file kèm — xem bài Tạo GeoPackage và quản lý các lớp lô rừng.
Câu hỏi thường gặp
Có công cụ nào giống hẳn MapInfo để đỡ phải làm quen không? Không có. Nhưng phần lớn thao tác hằng ngày đều có tương đương một-một như bảng trên. Tuần đầu cứ mở bảng này cạnh màn hình là đủ.
Mở được file .WOR của MapInfo trong QGIS không? Không. Workspace của MapInfo chỉ lưu đường dẫn và cách hiển thị. Mở từng file .TAB vào QGIS, chỉnh kiểu hiển thị, rồi lưu thành dự án .qgz.
Phím tắt có giống MapInfo không? Phần lớn không. Danh sách phím tắt QGIS hay dùng có trong bài Phím tắt QGIS người làm lâm nghiệp dùng mỗi ngày.
Bài tiếp theo
Tạo lớp điểm, đường, vùng mới và thiết kế trường thuộc tính chuẩn
―――
Bài viết biên soạn lại từ tài liệu tập huấn "Ứng dụng QGIS trong quản lý tài nguyên rừng" – Dự án Quản lý rừng bền vững và Bảo tồn đa dạng sinh học (VFBC/USAID), Quảng Trị 2024. Tác giả: Vũ Văn Thái.
