Đồng nghiệp gửi tin nhắn kèm tọa độ một điểm cháy rừng, nhờ bạn kiểm tra xem nằm ở lô nào? Hay bạn cần lấy nhanh tọa độ VN-2000 của một điểm mốc ranh giới để báo cáo? Đây là hai thao tác dùng gần như mỗi ngày trong công việc kiểm tra hiện trường. Bài này hướng dẫn cách zoom nhanh đến một tọa độ cho trước và copy tọa độ của một điểm bất kỳ trên bản đồ trong QGIS.
Đây là bài 8 trong series Lộ trình tự học QGIS cho cán bộ lâm nghiệp.
Chuẩn bị: cài plugin Lat Lon Tools
Hai thao tác trong bài này cần cài plugin Lat Lon Tools (đã giới thiệu ở bài về cài plugin). Nếu chưa cài, vào Plugins ▸ Manage and Install Plugins…, tìm từ khóa Lat Lon Tools và cài như hướng dẫn ở bài trước. Sau khi cài, kích hoạt Panel Zoom to Coordinate để hiện thanh nhập tọa độ.
Zoom nhanh đến tọa độ Lat/Long (Google Maps)
Trường hợp thường gặp: đồng nghiệp gửi tọa độ lấy từ Google Maps (dạng vĩ độ, kinh độ), cần kiểm tra xem điểm đó thuộc lô rừng nào.
- Dán tọa độ vào ô nhập trong Panel Zoom to Coordinate, theo định dạng Vĩ độ, Kinh độ (ví dụ 16.825070111183393, 107.10121298348759).
- Bấm biểu tượng kính lúp bên cạnh để bản đồ nhảy đến đúng điểm đó.
Dán tọa độ Lat/Long vào ô Zoom to Coordinate rồi bấm kính lúp
Bản đồ sẽ tự động di chuyển và đánh dấu đúng vị trí điểm vừa nhập.
Kết quả sau khi zoom đến tọa độ: bản đồ hiện đúng vị trí với dấu cộng đánh dấu
Zoom nhanh đến tọa độ VN-2000
Với tọa độ theo hệ VN-2000 (thường dùng trong hồ sơ, bản đồ hiện trạng rừng chính thức), cần thiết lập thêm hệ tọa độ đầu vào trước khi nhập.
Bấm vào biểu tượng cài đặt (chiếc cờ lê) trên Panel Zoom to Coordinate để mở cửa sổ Lat Lon Settings.
Trong tab Zoom to, thiết lập:
- ‘Zoom to’ input coordinate CRS – chọn Custom CRS.
- Custom CRS – chọn đúng mã EPSG VN-2000 theo kinh tuyến trục địa phương (ví dụ EPSG:9212 - VN-2000 / TM-3 106-15 cho khu vực dùng kinh tuyến trục 106°15’).
- Zoom to coordinate order – chọn thứ tự nhập tọa độ, thường là Lon, Lat (X,Y) Order.
- Bấm OK để lưu.
Thiết lập hệ tọa độ VN-2000 trong tab Zoom to của Lat Lon Settings
Sau khi thiết lập xong, quay lại Panel Zoom to Coordinate, nhập tọa độ VN-2000 (ví dụ 589236.32, 1860315.09) rồi bấm kính lúp như bình thường.
Nhập tọa độ VN-2000 vào ô Zoom to Coordinate sau khi đã thiết lập CRS
Lưu ý: Mỗi tỉnh có kinh tuyến trục VN-2000 riêng, mã EPSG vì vậy cũng khác nhau giữa các tỉnh. Cần chọn đúng mã EPSG của tỉnh mình đang làm việc — nội dung này sẽ được giải thích kỹ hơn ở series về hệ tọa độ VN-2000.
Copy tọa độ một điểm trên bản đồ
Ngược lại với zoom đến tọa độ, đôi khi bạn cần lấy tọa độ của một điểm bất kỳ trên bản đồ (ví dụ điểm mốc ranh giới) để báo cáo hoặc gửi cho người khác.
Trước tiên, thiết lập định dạng tọa độ muốn lấy ở tab Capture trong cửa sổ Lat Lon Settings — chọn hệ tọa độ (ví dụ Custom CRS VN-2000), thứ tự tọa độ, số chữ số thập phân… Nếu không chắc cần chỉnh gì, có thể bấm Restore Defaults để dùng cấu hình mặc định.
Thiết lập định dạng tọa độ ở tab Capture, hoặc bấm Restore Defaults để dùng mặc định
Sau khi thiết lập, dùng công cụ Copy Coordinate (từ Lat Lon Tools) nhấp vào điểm cần lấy tọa độ trên bản đồ. QGIS sẽ hiện thông báo xác nhận và tự động copy tọa độ vào clipboard, sẵn sàng dán (Ctrl+V) vào Word, Excel hoặc tin nhắn.
Thông báo xác nhận tọa độ đã được copy vào clipboard
Lỗi thường gặp
- Zoom đến tọa độ nhưng bản đồ nhảy sai vị trí: kiểm tra lại đã thiết lập đúng hệ tọa độ (CRS) và đúng thứ tự nhập (Lat,Long hay Lon,Lat) chưa — đây là lỗi phổ biến nhất khi làm việc với tọa độ VN-2000.
- Không thấy Panel Zoom to Coordinate: vào View ▸ Panels, tích chọn lại panel này, hoặc kiểm tra plugin Lat Lon Tools đã được cài và bật chưa.
- Copy tọa độ nhưng dán ra không đúng định dạng mong muốn: vào lại tab Capture trong Lat Lon Settings, chỉnh lại số chữ số thập phân, dấu phân cách, thứ tự tọa độ cho phù hợp với biểu mẫu báo cáo.
Câu hỏi thường gặp
Tọa độ Google Maps và tọa độ VN-2000 khác nhau ở đâu? Tọa độ Google Maps dùng hệ WGS84 (vĩ độ, kinh độ tính bằng độ thập phân, dùng chung toàn cầu), còn VN-2000 là hệ tọa độ phẳng (đơn vị mét) riêng của Việt Nam, có kinh tuyến trục khác nhau theo từng tỉnh. QGIS chuyển đổi qua lại được giữa hai hệ này khi đã thiết lập đúng CRS.
Không nhớ mã EPSG của tỉnh mình thì tra ở đâu? Có thể tìm trong tài liệu quy định hệ tọa độ VN-2000 theo tỉnh, hoặc thử gõ tên tỉnh vào ô tìm kiếm CRS trong QGIS — nội dung này sẽ có bài riêng trong series về chuyển đổi hệ tọa độ.
Có cần cài Lat Lon Tools mỗi khi mở QGIS không? Không, plugin chỉ cần cài một lần, các lần mở QGIS sau sẽ tự động có sẵn miễn là không gỡ hoặc tắt.
Bài tiếp theo
Bài 9: Tạo GeoPackage và quản lý các lớp lô rừng trong một CSDL (tao-geopackage-qgis) — bước tiếp theo giúp bạn gom toàn bộ lớp dữ liệu của một xã/huyện vào một file duy nhất, gọn gàng và ít lỗi hơn Shapefile rời rạc.
Bài viết biên soạn lại từ tài liệu tập huấn “Ứng dụng QGIS trong quản lý tài nguyên rừng” – Dự án Quản lý rừng bền vững và Bảo tồn đa dạng sinh học (VFBC/USAID), 2023. Tác giả: Vũ Văn Thái.
