Bản Đồ Lâm NghiệpGIS · Lâm nghiệp Việt Nam

Truy vấn không gian: tìm lô rừng bị cháy, lô bị cao tốc cắt qua

Dùng Select by Location trong QGIS tìm lô rừng có điểm cháy, lô bị tuyến cao tốc cắt qua; hiểu các quan hệ intersect, contain, within và lưu kết quả.

Admin 16/11/2026 6 phút đọc
Hộp Select by Location: chọn từ lớp lô rừng, tích quan hệ intersect, so với lớp QuyHoach_CaoToc và tích Selected features only để chỉ so với đoạn tuyến đang chọnQGIS

Có danh sách tọa độ điểm cháy mùa khô vừa rồi — lô rừng nào bị cháy? Dự án đường cao tốc gửi hồ sơ tuyến — những lô nào nằm trên tuyến, của chủ rừng nào? Các câu hỏi này không trả lời được bằng lọc thuộc tính, vì thứ cần so là vị trí: điểm nằm trong lô, đường cắt qua lô. QGIS trả lời bằng Select by Location — chọn đối tượng của lớp này theo quan hệ vị trí với lớp kia.

Đây là bài 6 trong series Thuộc tính, truy vấn và thống kê dữ liệu lâm nghiệp trong QGIS.

Mở công cụ

Hai cách:

  • Menu Vector ▸ Research Tools ▸ Select by Location…
  • Processing Toolbox, gõ select by location.

Hộp thoại có bốn phần chính:

Ô

Nghĩa

Select features from

Lớp sẽ được chọn (thường là lớp lô rừng)

Where the features (geometric predicate)

Quan hệ vị trí cần thoả

By comparing to the features from

Lớp dùng để so (điểm cháy, tuyến đường)

Modify current selection by

Tạo lựa chọn mới, thêm vào, bớt đi hoặc lọc trong lựa chọn đang có

Các quan hệ vị trí

Quan hệ

Lô được chọn khi…

Ví dụ dùng

intersect

Chạm hoặc giao với đối tượng so sánh, dù chỉ một phần

Lô bị tuyến đường cắt qua

contain

Chứa trọn đối tượng so sánh

Lô chứa điểm cháy

are within

Nằm trọn trong đối tượng so sánh

Lô nằm hoàn toàn trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt

touch

Chỉ chạm ranh, không chồng lên nhau

Lô giáp ranh một khu vực

overlap

Chồng một phần, không chứa trọn

Lô vắt qua ranh quy hoạch

cross

Bị đường cắt ngang qua

Lô bị suối, đường chia cắt

disjoint

Không chạm vào gì cả

Lô nằm ngoài mọi vùng dự án

equal

Trùng khít hình dạng

Tìm lô bị số hoá trùng giữa hai lớp

Có thể tích nhiều quan hệ cùng lúc — đối tượng thoả một trong các quan hệ đã tích sẽ được chọn.

Bài toán 1: lô rừng nào có điểm cháy

  1. Mở lớp lô rừng và lớp điểm cháy (tạo từ bảng tọa độ như bài Tạo điểm từ Excel/CSV có tọa độ XY trong QGIS).
  2. Mở Select by Location:
  • Select features from: lớp lô rừng.
  • Where the features: tích contain.
  • By comparing to: lớp điểm cháy.
  • Modify current selection by: creating new selection.
  1. Bấm Run.

Hộp Select by Location: chọn từ lớp lô rừng DKrong_rungkk, tích quan hệ contain, so với lớp điểm cháy toado_diemchay, tạo lựa chọn mới rồi bấm Run

Hộp Select by Location: chọn từ lớp lô rừng DKrong_rungkk, tích quan hệ contain, so với lớp điểm cháy toado_diemchay, tạo lựa chọn mới rồi bấm Run

Các lô chứa điểm cháy sáng lên trên bản đồ. Mở bảng thuộc tính, đổi bộ lọc sang Show Selected Features để xem danh sách lô, chủ rừng, diện tích — như hướng dẫn ở bài Bảng thuộc tính QGIS.

Bài toán 2: lô rừng nào bị tuyến cao tốc cắt qua

Lớp quy hoạch cao tốc thường có nhiều đoạn, nhiều hạng mục. Chỉ muốn xét đoạn tuyến chính thì chọn trước đoạn đó:

  1. Mở bảng thuộc tính lớp cao tốc, chọn đoạn tuyến cần xét (chọn tay hoặc bằng biểu thức).
  2. Mở Select by Location:
  • Select features from: lớp lô rừng.
  • Where the features: tích intersect.
  • By comparing to: lớp cao tốc, tích Selected features only để chỉ so với đoạn đang chọn.
  1. Bấm Run.

Hộp Select by Location: chọn từ lớp lô rừng, tích quan hệ intersect, so với lớp QuyHoach_CaoToc và tích Selected features only để chỉ so với đoạn tuyến đang chọn

Hộp Select by Location: chọn từ lớp lô rừng, tích quan hệ intersect, so với lớp QuyHoach_CaoToc và tích Selected features only để chỉ so với đoạn tuyến đang chọn

Để ý trong hình: lớp lô rừng ở hệ VN-2000 (EPSG:9212), lớp cao tốc ở hệ UTM (EPSG:32648). Select by Location tự quy đổi khi so sánh nên vẫn ra kết quả đúng — miễn là mỗi lớp được khai báo đúng hệ của nó. Lớp khai báo sai hệ thì hai lớp lệch nhau, kết quả sai mà không báo lỗi gì; xem bài Vì sao dữ liệu bị lệch trong QGIS?.

Lưu kết quả ra file

Chọn xong, nhấp phải lớp lô rừng ▸ Export ▸ Save Selected Features As…, đặt tên file, kiểm tra hệ tọa độ, bấm OK.

Muốn chọn và lưu một lần, dùng công cụ Extract by location (Processing Toolbox) — cùng các ô như Select by Location nhưng kết quả ra thẳng một lớp mới.

Lưu ý quan trọng: Lô bị cao tốc cắt qua là lô chạm vào tuyến — chưa phải diện tích rừng bị mất. Muốn biết mất bao nhiêu ha, cần tạo vùng ảnh hưởng hai bên tuyến (buffer) rồi cắt phần lô nằm trong vùng đó. Hai thao tác này nằm trong loạt bài về phân tích không gian.

Kết hợp với lọc thuộc tính

Truy vấn không gian và truy vấn thuộc tính dùng nối tiếp được. Ví dụ "lô rừng tự nhiên có điểm cháy":

  1. Chạy Select by Location như bài toán 1.
  2. Mở Select by Expression, gõ điều kiện rừng tự nhiên, chọn Filter Current Selection ở mũi tên cạnh nút Select Features — chỉ giữ lại các lô vừa có điểm cháy vừa là rừng tự nhiên. Cú pháp biểu thức xem ở bài Lọc lô rừng bằng biểu thức SQL.

Ngược lại, trong Select by Location, mục Modify current selection by có selecting within current selection để lọc không gian trên một lựa chọn thuộc tính đã có.

Lỗi thường gặp

  • Không chọn được lô nào dù điểm cháy nằm rõ trong lô: chọn nhầm chiều. Select features from phải là lớp lô rừng, By comparing to là lớp điểm. Đảo ngược thì đang chọn điểm, không phải chọn lô.
  • Dùng are within cho điểm mà không ra: "are within" là lô nằm trong điểm — vô lý. Với lô chứa điểm, dùng contain hoặc intersect.
  • Chọn ra quá nhiều lô dọc tuyến: lô chỉ chạm mép tuyến cũng tính là intersect. Xem lại các lô có diện tích bị ảnh hưởng không đáng kể.
  • Báo lỗi hình học không hợp lệ: chạy Fix geometries cho lớp lô rừng trước.

Câu hỏi thường gặp

Muốn biết mỗi lô có bao nhiêu điểm cháy? Select by Location chỉ cho biết có hay không. Đếm số điểm trong từng lô thì dùng Count points in polygon hoặc Join attributes by location (summary) — xem bài Cập nhật thuộc tính từ lớp khác bằng join không gian.

Điểm cháy từ vệ tinh có độ lệch vài trăm mét thì sao? Điểm cháy từ cảm biến nhiệt vệ tinh đại diện cho một ô ảnh rộng hàng trăm mét. Tạo vùng đệm quanh điểm rồi mới chọn lô giao với vùng đệm, sau đó kiểm tra thực địa.

Bài tiếp theo

Bài 7: Thống kê diện tích rừng theo xã, tiểu khu bằng Group Stats — chọn được rồi thì tổng hợp ra bảng số liệu.

―――

Bài viết biên soạn lại từ tài liệu tập huấn "Ứng dụng QGIS trong quản lý tài nguyên rừng" – Dự án Quản lý rừng bền vững và Bảo tồn đa dạng sinh học (VFBC/USAID), Quảng Trị 2024. Tác giả: Vũ Văn Thái.

Bài liên quan